Hymny narodów świata: Karyntia

Kraj związkowy w Austrii, najbardziej wysunięty na południe, graniczący z Włochami i Słowenią. W odległej przeszłości była częścią imperium Karola Wielkiego, sięgającego od Atlantyku po Dunaj. Niepodległość Karyntia uzyskała w X wieku i utrzymała ją niemal przez cztery wieki. Wtedy powstały liczne twierdze i klasztory. W 1335 roku Karyntię włączono do domeny Habsburgów. W następnych stuleciach dotknęły ją skutki inwazji tureckich, powstań chłopskich i konsekwencje reformacji i kontrreformacji, sprawiające, że tysiące protestantów zmuszono do wyjazdu do Niemiec i na Węgry. Gdy w XVIII wieku wprowadzono reformy cesarzowej Marii Teresy, Karyntia utraciła niezależność administracyjną, co skutkowało upadkiem gospodarczym i – na krótko – okupacją francuską. Od 1813 roku Karyntia, znów pod władztwem Habsburgów, została podporządkowana królestwu Ilirii. 

Fot. Pixabay

Przełomem był rok 1848, tak ważny dla narodów Europy. Karyntia odzyskała niepodległość, którą wygaszono w 1918, po przyłączeniu kraju do państwa niemiecko-austriackiego. Dwa lata później status Karyntii proklamowano w traktacie pokojowym w Saint-Germain jako część Republiki Austrii. 

Nazwa kraju pochodzi od celtyckiego rzeczownika karanto, oznaczającego kamień. Identyczne słowo istnieje w dialekcie weneckim, a tak określano suchą, twardą glebę. Najstarszą wzmiankę z nazwą Karyntia znaleziono w inkunabule z VIII/IX wieku, poświęconym kosmografii, gdzie wspomina się o słowiańskim plemieniu Karontanów. W średniowieczu wywodzono natomiast nazwę kraju od dobroczynności jego mieszkańców caritate plena

Współcześnie większość z 600 tys. Karyntyjczyków jest niemieckojęzyczna, choć żyje tu pewna liczba Słoweńców. Wielu mieszkańców posługuje się dialektami karynckimi, w których obecne są ślady tyrolskie, salzburskie i styryjskie. 

Trzeci, po Tyrolu i Salzburgu, kraj turystyczny Austrii, zatem jest to także licząca się sfera dochodu narodowego Karyntii. Kraj różni się od pozostałych tym, że praktycznie jest destynacją letnią, co jest skutkiem położenia na południe od głównego grzbietu Alp. Atrakcjami Karyntii są jeziora (a jest ich tu 200), w tym Weissensee o wodzie tak czystej, że zdatnej do picia. Ulubionym celem turystów jest lodowiec, na który dociera się kolejką Mölltaler Express. To podziemna kolej torowo-linowa, blisko pięciokilometrowej długości. Potem kolejką gondolową dociera się na wysokość 2800 m n.p.m., a z góry przy sprzyjającej pogodzie można podziwiać majestatyczny lodowiec Schareck. Nie zna Karyntii ten, kto nie trafił nad widowiskowy wodospad Raggaschlucht niedaleko Flattach. Nie trzeba też jeździć do Gibraltaru, by podglądać żyjące dziko małpy, w górach Karyntii żyją bowiem sprowadzone z Japonii makaki. Atrakcją samą w sobie pozostaje stołeczny Klagenfurt z przepiękną średniowieczną starówką. Wart odwiedzin jest także średniowieczny zamek Hochosterwitz, nigdy niezdobyty symbol Karyntii, zbudowany na 175-metrowej dolomitowej skale, z 14 bramami obronnymi i możliwością obserwacji terenu do 30 km. W Karyntii znajduje się gratka dla miłośników motoryzacji: w miejscowości Gmünd mieści się muzeum Porshe. 

Hymnem Karyntii jest pieśń „Dort wo Tirol an Salzburg grenzt” Gdzie Tyrol graniczy z Salzburgiem, do słów napisanych w 1822 roku przez Johanna Thaurera Rittera von Gallensteina, prawnika z Grazu (1779 – 1840) i opublikowanych jako czterozwrotkowy poemat w czasopiśmie „Karyntia”. Wiąże się z tym faktem anegdota z 1835 roku, kiedy pan na zamku Waldenstein, Johann Michael Offner, poprosił swego sąsiada Josefa Rainera von Harbacha (1804 – 1870) o wybór tekstu z zamkowej biblioteki i napisanie do niego muzyki. Utwór został niezwykle przychylnie przyjęty przez Karyntyjczyków i utrzymał swój rozgłos do 1911 roku, kiedy ogłoszono go hymnem narodowym. Zaakceptowano trzy strofy jako afirmujące urodę krajobrazu, zaś czwartą uznano za kontrowersyjną. 

Des Kärntners Vaterland

Da, wo Tirol an Salzburg grenzt,
Des Glockners Eisgefilde glänzt;
Wo aus dem Kranz, der es umschließt,
Der Leiter reine Quelle fließt,
Laut tosend, längs der Berge Rand –
Beginnt mein theures Vaterland.

Karyncka ojczyzna

Gdzie Tyrol granice ma z Salzburgiem,
Lodowe połacie Glocknera lśnią;
Gdzie z pasm, które go otaczają,
Źródło czystych wód bierze swe początki,
Głośno szumiące, wzdłuż krawędzi gór –
Tam zaczyna się moja droga ojczyzna.
Refren:
Gdzie przez ustronia cudnej zieleni
Płyną potoki rzeki Drawy;
Z Eisenhut, gdzie cały w śniegach
Rozciąga się łańcuch Północnych Alp,
Aż do skalnych ścian Karawanki –
Tam leży moja przyjazna ojczyzna.
Tam, gdzie alpejskie otula powietrze,
Najpiękniejsza świątynia Pomony stoi;
Gdzie wzdłuż brzegów, ukwieconych przebogato,
Mknie rwąca fala Lavantu,
Pośród zielonej sukni srebrna wstęga –
Tym wieńczy się moja kochana ojczyzna.
A nad austriackim domem szeroko
Cesarskie skrzydła rozpostarte –
Także wtedy, gdy przez wrogów nienaruszana
Para jego skrzydeł okrywa Karyntię;
A ręka Franciszka wyciąga się w błogosławieństwie
Nad tobą, ojczyzno moja!
Czwarta strofa autorstwa Agnes Millonig
z roku1930 brzmi:
Gdzie mężczyzn męstwo i kobieca wierność
walczyły o ojczyznę na nowo,
tam, gdzie granica krwią pisana
pozostała wolna w nędzy i śmierci;
jasno, radośnie rozbrzmiewa pośród górskich zboczy:
To moja cudowna ojczyzna!
(tłum. Beata Dżon Ozimek)

2024-07-08

Henryk Martenka


Wiadomości
Czystki ministra Macierewicza. „Armia w ruinie” cz. I
Edyta Żemła
Prof. Bralczyk: pies nie umiera, ale zdycha. Komentarze internautów
(WA)
Czekam na aresztowanie Kaczyńskiego. Rozmowa ze STEFANEM NIESIOŁOWSKIM
Krzysztof Różycki
Dlaczego Romanowski jest na wolności? Rozmowa z dr. MICHAŁEM SKWARZYŃSKIM, adwokatem
Krzysztof Różycki
Społeczeństwo
Zrobiła sobie zwykłe zdjęcie. Sztuczna inteligencja ją rozebrała
ChS na podst. BalkanInsight
W wieku 15 lat zbudował kosmiczny łazik. Teraz idzie po więcej
E.W. na podst. slaskie.eska.pl, talentopen.pl
Szwecja zabrała Polakom dzieci. Nie wiadomo, czy rodzina je odzyska
Bohdan Melka na podst. „Dzieci odebrane rodzicom i wywiezione z Polski do Szwecji”, Kanał Zero
100 lat temu na igrzyskach olimpijskich nastąpił debiut Polaków
KGB na podst.: Radio RMF FM
Niemcy o Polakach. Co internauci myślą o naszym narodzie? Część IV
E.W. na podst. forum.worldofplayers.de, de.quora.com
Świat/Peryskop
Jill Biden. Czemu pierwsza dama nie cierpi Kamali Harris?
KK na podst.: Washington Times, NYP, Vogue, The Daily Mail, The Times, The Daily Caller
Olimpijskie rendez-vous. Francja znów organizuje igrzyska
Leszek Turkiewicz
Kaja Kallas. Estońska liberałka i głowa dyplomacji unijnej
Krzysztof Mroziewicz
Kto zbuduje najdłuższy wiszący most dla pieszych? W Europie trwa wyścig
ChS na podst.: www.dailynewshungary.com, www.dolnimorava.cz
Hymny narodów świata: Górna Austria
Henryk Martenka
Lifestyle/Zdrowie
„Polacy, nic się nie stało”. Najważniejsze, abyście wyglądali z klasą
Plotkara
AI odmładza Billy’ego Joela. Artysta znów komponuje nowe utwory
Grzegorz Walenda
Florenckie Muzeum Mody. Historia krawiectwa od XVIII wieku
ANS na podst.: artribune.com, ansa.it, rainews.it, uffizi.it, panorama.it, corriere.it
Klątwa Beverly Hills 90210. Kolejna gwiazda przedwcześnie zmarła
ANS na podst.: repubblica.it, ilsole24ore.com, ilmessaggero.it, corrieredellosport.it, lastampa.it, gazzetta.it
Hiszpanie po raz czwarty mistrzami. Jakie pieniądze idą za zwycięstwem?
Maciej Woldan
Angorka