Idea wykreowania jednego regionu na południu Hiszpanii ma korzenie w XIX-wiecznym nacjonalizmie, w politycznym ruchu andaluzyjskim, na którego czele stał Blas Infante, autor współczesnego hymnu wspólnoty. Geopolityczne, i to od czasów starożytnych, znaczenie Andaluzji ukazuje mapa, i tłumaczy powody, dla których ten skrawek kontynentu był tak popularny dla Greków, Fenicjan i Rzymian. A z czasem dla Kartagińczyków, Wandalów, Wizygotów, Bizantyjczyków i Arabów. To na andaluzyjskim wybrzeżu lokowano najstarsze miasto Europy – Kadyks (1000 lat p.n.e.) i nieco młodsze – Malagę. I stąd ruszał Hannibal na Rzym.
Przez region przewinęły się z biegiem wieków ludy i cywilizacje, kreując unikatową tożsamość kulturową Andaluzyjczyków, do dziś dostrzegalną w obyczaju, folklorze, architekturze. Mocnym elementem tego dziedzictwa był czas podboju arabskiego, a z tego czasu pochodzi nazwa regionu Al-Andalus i status prawny: pierwszy muzułmański emirat w Europie. Panowanie arabskie (od VIII do XI wieku) było czasem skokowego rozwoju regionu. Ówczesna stolica Andaluzji, półmilionowa Kordoba, stała się największym miastem Europy, a w wielu miastach Arabowie wznosili okazałe pałace, twierdze, budynki użyteczności publicznej. Rozwijały się kultura, sztuka i nauka. Dzięki Arabom do Europy napłynęła wiedza o dorobku greckiego antyku, tłumaczone na łacinę dzieła wzbudziły z biegiem wieków prądy, które wzbogaciły średniowiecze i zapoczątkowały prerenesans.
Złota epoka Andaluzji zakończyła się z upadkiem Granady w XV wieku. Z władzą katolickich królów nastał czas inkwizycji, dyskryminacji żydów, do tego zdarzyły się katastrofalne kataklizmy naturalne (trzęsienia ziemi), kryzysy gospodarcze i najazdy obcych armii. Niemniej to z Kadyksu ruszał do Nowego Świata Krzysztof Kolumb, a załogi trzech jego statków składały się z Andaluzyjczyków. Dla podróżników opisujących w XIX wieku Andaluzję była ona egzotyczna, a zarazem genetycznie hiszpańska. To stanowi istotę jej autonomii. Choć Andaluzyjczycy nigdy nie domagali się odrębnej państwowości, to szczycą się własną, oryginalną kulturą. Ciekawe są andaluzyjskie parantele literackie, m.in. Carmen, uwieczniona w operze Bizeta, Cyrulik sewilski de Beaumarchais’go, Don Juan Tirso de Moliny; warto też pamiętać, że w Andaluzji przyszli na świat filozofowie Seneka, Majmonides, malarze Velázquez, Picasso i Murillo, stąd też pochodzi flamenco, taniec w 2010 roku wpisany przez UNESCO na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości.
Andaluzja jest wspólnotą z największą liczbą turystów krajowych i zagranicznych. Magnesem są naturalnie Sewilla, Granada, Kordoba, ale także Costa de Luz i Sierra Nevada, pasmo mające najwyższe w Hiszpanii szczyty górskie. Andaluzja to historyczne centra miast i niewielkie miasteczka o unikatowej atmosferze. Jej atutem jest 800-kilometrowe wybrzeże z dużą liczbą dni słonecznych, infrastrukturą hotelową, marinami i dobrze utrzymanymi plażami. Atrakcją jest szlak Kolumba oraz liczne stanowiska archeologiczne związane z dziedzictwem rzymskim i arabskim. Miłośnicy ptaków będą zafascynowani rozległym estuarium rzeki Gwadalkiwir, która wpływa do Atlantyku. Tysiące przybyszy odwiedza doroczną Feria de Abril w Sewilli, największy festyn w regionie, i ogląda korridę. Zgodnie ze Statutem Autonomii Andaluzji z 1982 roku wspólnota zdecydowała o swoich symbolach: herbie i hymnie. Wskazano też autorów pieśni, ojca narodu Blasa Infante, który napisał tekst w 1933 roku, i twórcę muzyki José Castillo y Díaza (1890 – 1955), który oparł się na melodii pieśni religijnej Santo Dios, popularnej na andaluzyjskiej wsi. Pełny tekst pieśni znalazł się w statucie z 2007 roku.
La bandera blanca y verde –
La bandera blanca y verde
vuelve, tras siglos de guerra,
a decir paz y esperanza,
bajo el sol de nuestra tierra.
¡Andaluces, levantaos!
¡Pedid tierra y libertad!
¡Sea por Andalucía libre,
España y la humanidad!
Flaga biało-zielona
Biel i zieleń, flagi kolory,
wyparły wieki wojennej zmory,
mówią o pokoju i nadziei
dla naszej pod słońcem ziemi.
Powstań, Andaluzji rodzie!
Żądaj ziemi, żyj w swobodzie!
Niech się wolność Andaluzji wzbudzi,
Hiszpanii i wszystkich ludzi.
My z Andaluzji tak chcemy
być, czym byliśmy, będziemy
ludem, co innych światłością
darzy i duszy niezłomnością.
Powstań, Andaluzji rodzie!
Żądaj ziemi, żyj w swobodzie!
Niech się wolność Andaluzji wzbudzi,
Hiszpanii i wszystkich ludzi.
(tłum. Agnieszka Nowak-Samengo)
