W mogile-pomniku bojowników 1905 roku złożone zostaną szczątki mężczyzny, będącego jedną z ofiar ówczesnych represji. Odnaleziono je w 2023 roku na terenie dzisiejszego Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, wcześniej carskiego więzienia, przy okazji prac archeologicznych prowadzonych w związku z remontem pobliskiego skrzyżowania.
– Szczątki znaleziono w dawnym ogrodzie więziennym, który znajdował się w miejscu dzisiejszego pasa zieleni – wyjaśnia dr Sebastian Adamkiewicz, koordynator Sekcji Naukowej Oddziału Gdańska Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi. Należały one do bojownika rewolucji 1905 roku powieszonego na dziedzińcu więziennym. Na szubienicy wzniesionej w lutym 1908 roku przez kolejne 14 miesięcy wykonano 104 egzekucje. – Badania antropologiczne odnalezionego ciała wskazały, że był to 20-letni mężczyzna ze śladami złamania kręgów szyjnych, co może świadczyć o śmierci przez powieszenie. Potwierdza to relacje Stanisława Martynowskiego – więźnia Gdańskiej, autora wspomnień i książek historycznych dotyczących dziejów więzienia – że w tamtejszym ogrodzie chowani byli powieszeni w lutym i marcu 1908 roku – wyjaśnia dr Adamkiewicz. I dodaje, że wśród dziewięciu ofiar z tego okresu było pięciu 20-latków: Kacper Pilarek, Wojciech Bartosiak, Władysław Józef Kozłowski, Marcin Borecki oraz Józef Jahn. – Ze względu na fakt, że grób był płytki, można podejrzewać, że pochówek jest z marca, więc jest to jedna z trzech ostatnich osób. Nie ma jednak twardych dowodów na to, że był to marzec. Równie dobrze może to być ktoś z powieszonych w lutym, w tym przypadku Kacper Pilarek lub Wojciech Bartosiak – spekuluje dr Sebastian Adamkiewicz. Zaznacza też, że wszystkie osoby były skazane przez specjalne sądy wojskowe na karę śmierci za działalność rewolucyjną, przede wszystkim za zamachy na funkcjonariuszy rosyjskich, urzędników i żandarmów.
Szczątki 20-latka spoczną w mogile-pomniku bojowników 1905 roku. Pochówek poprzedzi nabożeństwo ekumeniczne, w którym ma wziąć udział m.in. warta honorowa Hufca ZHP im. Rewolucji 1905, asysta wojskowa, jak również organizacje społeczne i przedstawiciele różnych wyznań. – Ma to być symboliczny pochówek wszystkich ofiar Gdańskiej, a te były różnych wyznań i religii. Na liście powieszonych znajdują się katolicy, żydzi, ewangelicy, mariawici i bezwyznaniowi – dodaje dr Adamkiewicz.
