Radykalne kroki z dużym poparciem
Na początku października podczas spotkania ministrów spraw wewnętrznych państw UE w Luksemburgu omawiano możliwość ograniczenia liczby wiz turystycznych przyznawanych obywatelom Rosji. Polski wiceminister Maciej Duszczyk zwracał wówczas uwagę, że również kraje wydające najwięcej takich dokumentów, w tym Hiszpania, Włochy i Francja, dostrzegają potrzebę zmian. Teraz do dyskusji włączył się premier Finlandii Petteri Orpo, którego kraj zamknął się na rosyjskich turystów w 2022 roku, wkrótce po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę.
Orpo opowiedział się za całkowitym zakazem wydawania Rosjanom wiz turystycznych. Przed ostatnim szczytem Rady Europejskiej w Brukseli argumentował, że skala wydawanych dokumentów oraz obawy związane z możliwymi działaniami dywersyjnymi w Europie przemawiają za zaostrzeniem obecnych zasad. Zakwestionował również zasadność umożliwiania rosyjskim obywatelom swobodnego przemieszczania się po krajach europejskich w charakterze turystów.
Estoński minister spraw zagranicznych Margus Tsahkna również opowiedział się za zaostrzeniem zasad wjazdu obywateli Rosji do Unii Europejskiej. Podkreślił, że swobodne podróżowanie po Europie przez rosyjskich turystów budzi sprzeciw w obliczu rosyjskich ataków na ukraińskie miasta i śmierci cywilów. Wezwał także do rozszerzenia ograniczeń na inne grupy, w tym rosyjskich sportowców oraz drużyny sportowe.
Liczby mówią same za siebie
W 2025 roku kraje strefy Schengen wydały Rosjanom około 623 tys. wiz, z czego blisko 478 tys. stanowiły dokumenty przeznaczone na podróże turystyczne. Najwięcej wiz przyznały Francja, Włochy i Hiszpania. Na drugim końcu zestawienia znalazły się Polska, Rumunia, Dania i Szwecja.
Wiceminister spraw wewnętrznych Maciej Duszczyk, wypowiadając się na antenie Polskiego Radia na początku października tego roku, zauważył, że również państwa dotychczas wydające wiele wiz obywatelom Rosji zaczynają dostrzegać potrzebę zmian. Zwrócił jednocześnie uwagę, że niektóre kraje uzyskują korzyści gospodarcze z przyjazdów rosyjskich turystów.
Duszczyk przewiduje, że w 2027 roku liczba wiz wydawanych Rosjanom może być mniejsza niż obecnie. Z kolei szwedzki minister ds. migracji Johan Forssell skrytykował sytuację, w której rosyjscy turyści mogą korzystać z luksusowych wyjazdów do europejskich stolic, podczas gdy trwa wojna w Ukrainie.
Czy całkowity zakaz jest możliwy?
Wprowadzenie całkowitego zakazu wjazdu rosyjskich turystów do Unii Europejskiej jest obecnie uznawane za mało realny scenariusz. Rozważane są jednak bardziej ukierunkowane restrykcje, w tym możliwość odmowy wydawania wiz osobom, które brały udział w wojnie przeciwko Ukrainie. W debacie pojawia się również przypadek mężczyzny podejrzewanego o pozostawienie na lotnisku w Lipsku drona wyposażonego w materiały wybuchowe. Według doniesień do UE miał on wjechać na podstawie włoskiej wizy turystycznej.
Dyskusja dotyczy także rodzaju dokumentów podróży posiadanych przez obywateli Rosji. Polska wraz z kilkoma innymi państwami postuluje ograniczenie wjazdu do UE osobom legitymującym się wyłącznie paszportami niebiometrycznymi. Zwolennicy tego rozwiązania argumentują, że mogłoby ono wzmocnić kontrolę graniczną, zwiększyć bezpieczeństwo oraz utrudnić działania sabotażowe, operacje hybrydowe i potencjalną infiltrację prowadzoną przez rosyjskie służby.