Na listopadowy szczyt przyjechało 102 przywódców z 97 państw i sześciu kontynentów. Czy któryś wyszedł poza wyznaczone przez organizatorów trasy, by zobaczyć, jak wygląda codzienność w Turcji? Szwedzka aktywistka Greta Thunberg mówiła: – Co roku widzimy tę samą hipokryzję: krajom gospodarzom daje się okazję do wybielania swojego wizerunku, a wiemy, że te negocjacje są pełne lobbystów opłacanych przez niezwykle destrukcyjne branże, które czerpią korzyści z naszego skrajnie brutalnego status quo. W tym przypadku Turcji trudno się wybielić. Obojętność wobec przyrody i najbliższego otoczenia widać nie tylko po stronie władz, lecz także u wielu mieszkańców.
Tony plastiku
Antalya słynie z upałów. Wiele osób, idąc do sklepu, zostawia samochód z włączonym silnikiem, by działała klimatyzacja. Zakupy pakuje się w plastikowe torby, często bez potrzeby. Trudno znaleźć sens w tym, że nastolatka z plecakiem kupuje w drogerii pomadkę wielkości kciuka, po czym prosi kasjerkę o reklamówkę, jakby miała zapakować sześć książek. W jednych dzielnicach śmieci jest mniej, w innych więcej. Na ulicę wyrzucają je przechodnie i kierowcy, a bałagan pogłębia sposób prowadzenia budów oraz brak zasad, które pomogłyby go ograniczyć. Nowe osiedla rosną tu w zawrotnym tempie. W Polsce na placu budowy zwykle stoją kontenery albo duże worki na gruz, kable, płytki i plastik. W Turcji odpady często lądują na ziemi, tuż przed budynkiem. Mogą tam leżeć do końca remontu albo zniknąć bez śladu. Jeśli zostaną wywiezione, nie wiadomo, dokąd trafią. Na wzgórzach Antalyi szybko rozrasta się dzielnica Çankaya. Przy głównej ulicy, Barış Manço Cd., co kilkaset metrów widać rozległe zagłębienia wypełnione odpadami. Wysypiska rosną, a potem są zasypywane i utwardzane, by stać się podłożem pod kolejne wieżowce. Mieszkańcy wiążą ten proceder z zawalaniem się budynków podczas trzęsień ziemi i śmiercią ludzi. Jesień to w Antalyi także sezon na grzyby – przede wszystkim rydze. Grzybobranie nie jest tu tak popularne jak w Polsce, ale w sosnowych lasach widać ludzi z wiaderkami i nożykami. Żartuję, że jeśli ktoś zapomni koszyka, nic straconego: między drzewami znajdzie setki foliowych torebek i plastikowych wiaderek. Leżą tam też lodówki, opony, meble, okna – właściwie wszystko. Najbardziej zdumiewa, że mimo takiego brudu ludzie wciąż wybierają się na grzyby i slalomem omijają odpady.

Zielone deklaracje, czarny ślad
Współorganizatorami COP31 były Turcja i Australia, która prowadziła negocjacje. Oba kraje w dużym stopniu opierają energetykę na węglu. Nie zapowiadają szybkiej zmiany; planują też kolejne projekty związane z tym paliwem. Oficjalnymi partnerami szczytu byli Cengiz Holding i Limak Holding – firmy czerpiące korzyści z wydobycia węgla – oraz deweloper Sinpaş GYO, który stworzył kurort na terenie Parku Narodowego Marmaris. W mediach społecznościowych krytykowano również koszty organizacji wydarzenia, szacowane na 2 mld dolarów. Te pieniądze można by przeznaczyć na ochronę przyrody, zamiast urządzać konferencję w myśl zasady „zastaw się, a postaw się”. Tyle że rachunek za tę wystawność płaci także środowisko.
Głównym ośrodkiem COP31 jest Expo Center, przygotowane na Expo 2016. Jego teren nie wystarczył organizatorom. Pod dodatkowe parkingi zajęto grunty rolne należące do prywatnych właścicieli i pokryto je asfaltem – a to rozwiązanie, które trudno skojarzyć z troską o środowisko i ograniczanie nagrzewania się miast.
Sparaliżowane miasto
Duńska ministra Samira Nawa i królowa Maria przyleciały do Turcji wynajętym od firmy Blackbird Air odrzutowcem. Podróż tłumaczono protokołem królewskim, a wspólny lot przedstawiano jako rozwiązanie „logiczne” i „oszczędne”. Społeczeństwo i ekolodzy nie dali się przekonać tym argumentom. Krytycy wyliczali, że emisja z prywatnego samolotu jest 17 razy większa niż z lotu rejsowego. O spaliny niezbyt troszczy się także gospodarz szczytu, prezydent Recep Tayyip Erdoğan, którego przejazdom towarzyszy kolumna licząca nawet 60 samochodów. Ten komfort mocno kontrastował z tym, co 11 i 12 listopada przeżywali mieszkańcy Antalyi. W mieście nawet o północy panuje duży ruch. Gdy zamknięto główne trasy albo zwężono je, by uczestnicy COP31 mogli przejeżdżać bez przystanków, codzienne podróże zamieniły się w udrękę.
Dla wielu mieszkańców droga między pracą a domem wydłużyła się z 30 minut do dwóch godzin albo dotarcie do niej stało się niemożliwe. Najsmutniejsze jest to, że COP31 – zamiast skłonić świat i mieszkańców Turcji do refleksji oraz zmian – wywołał przede wszystkim frustrację.