W bagażniku jego samochodu znaleziono plecak wojskowy, zasobniki i bagnet. Krakowskie centrum odgrodzono, a służby apelowały, by nie zbliżać się do Rynku i podporządkować poleceniom mundurowych. – To było zaplanowane. Sprawca wiedział, co robi, i potrafił to robić. Wyglądał na profesjonalistę – tak skomentował dla Faktu ekspert ds. terroryzmu prof. Ryszard Machnikowski z Uniwersytetu Łódzkiego.
Była sobota, tuż po godz. 15. Ludzie siedzieli w kawiarniach, robili zakupy i spacerowali po ulicach. Jeden ze świadków relacjonował, że zobaczył biegnących przechodniów i szybko jadące dorożki. Za nimi jechał czarny samochód, z którego padały strzały. – Ukryliśmy się w kawiarni, ale na początku myśleliśmy, że to fajerwerki – relacjonował pan Karol, turysta z Warszawy, który na Rynku Głównym był z żoną. Gdy padły kolejne wystrzały, uciekli do restauracji. Schronili się na zapleczu i zamknęli drzwi na klucz. Mniej więcej po15 minutach wyszli z lokalu. Po drodze widzieli reanimację rannych i pierwsze karetki. Pan Karol zwrócił też uwagę, że na policjantów trzeba było czekać. – Chyba pierwsi pojedynczy funkcjonariusze pojawili się dopiero po 30 minutach.
Prezenter pogody Bartek Jędrzejak również był wtedy w Krakowie. W relacji na Instagramie opowiedział, że musiał uciekać z Rynku. – Planowałem godzinę temu wyjść z hotelu, iść sobie na spacer, zjeść coś w mieście, niestety musiałem uciekać z Rynku. Zaapelował do osób przebywających w Krakowie: – Jeśli jesteście w Krakowie, macie plany spacerów, jedzenia w restauracji, przełóżcie je, nie pchajcie się do centrum. Uważajcie na siebie.
Strzały padły w kilku punktach krakowskiego Starego Miasta. Na Stradomiu świadek zobaczył leżącego mężczyznę w wojskowym ubraniu i policjanta, który miał do niego strzelać. Chwilę później funkcjonariusz również osunął się na ziemię. – Nogi jeszcze mi się trzęsą – mówił do kamery. Do zdarzenia doszło w pobliżu kamienicy Ohrensteina. Jak relacjonował mężczyzna, najpierw usłyszał huk i odgłos zderzenia samochodów, a potem serię strzałów. Schronił się pod arkadami. Na nagraniu widać leżącego mężczyznę w militarnym stroju i zielonej kominiarce. Na zdjęciach – również karabinek AR15. Strzały padły także na Rynku Głównym i przy ul. Sławkowskiej. Ostrzelano też tramwaj linii nr 1 na Placu Wszystkich Świętych. Rozbita szyba wpadła do kabiny motorniczego. Nikt nie został jednak ranny.
Obława i zatrzymanie
Po ataku ruszyła policyjna akcja. W pierwszych komunikatach funkcjonariusze informowali, że na miejsce wysłano dostępne patrole, i apelowali o omijanie centrum. Około godz. 16 policja podała, że sprawca został zatrzymany. Później przekazała, że został postrzelony przez policjantów i jest transportowany do szpitala. Służby potwierdziły też, że wśród rannych są funkcjonariusze. W pobliżu miejsca strzelaniny działały policja, straż pożarna i zespoły ratownictwa medycznego. Na Rynku lądował śmigłowiec Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Według relacji świadków rannym udzielano pomocy również w pobliskich lokalach. Bazylikę Mariacką zamknięto do odwołania, a służby prosiły mieszkańców i turystów, by nie przychodzili na Rynek i opuścili okolicę. W jednym z pobliskich sklepów uszkodzona została witryna.
Reakcje po ataku
Do tragedii odniósł się premier Donald Tusk. – Jestem na bieżąco informowany przez ministra spraw wewnętrznych o sytuacji w Krakowie po tragicznej strzelaninie. Policja bada tło i wszystkie okoliczności zamachu.
– Z ogromnym niepokojem przyjmuję doniesienia o tragicznych wydarzeniach w centrum Krakowa. Moje myśli są z ofiarami, poszkodowanymi i ich rodzinami. Pozostaję w kontakcie z odpowiednimi służbami i oczekuję pełnego wyjaśnienia okoliczności tych dramatycznych wydarzeń. Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego jest w drodze do Krakowa. Bezpieczeństwo Polaków jest absolutnym priorytetem! – napisał prezydent Karol Nawrocki.
– W imieniu narodu ukraińskiego oraz osobiście składam najszczersze kondolencje rodzinom i bliskim ofiar – przekazał Wołodymyr Zełenski, reagując na strzelaninę w Krakowie. Prezydent Ukrainy podkreślił, że nic nie usprawiedliwia tego ataku, i wyraził przekonanie, że sprawca stanie przed sądem. – Jestem wstrząśnięty informacjami o dramatycznych wydarzeniach z Krakowa. Najszczersze kondolencje dla rodzin ofiar, dużo siły dla rannych – napisał na portalu X.
– Straszne wieści o dzisiejszej strzelaninie w Krakowie. Składam najszczersze kondolencje rodzinom i bliskim ofiar, a wszystkim poszkodowanym życzę szybkiego powrotu do zdrowia. W tej tragicznej chwili Łotwa solidaryzuje się z naszymi polskimi przyjaciółmi i sojusznikami – napisał prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs.
– Z wielkim smutkiem dowiedziałam się o strzelaninie na Rynku Głównym w Krakowie, w sobotnie popołudnie, które powinno było upłynąć w spokoju. Myślami jestem z niewinnymi ofiarami i ich rodzinami. Życzę wszystkim rannym szybkiego i pełnego powrotu do zdrowia. Dziękuję policji i służbom ratunkowym za szybką interwencję i opanowanie sytuacji – napisała szefowa Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola.
Ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce Tom Rose potępił zamach. Określił go jako „dziki i morderczy atak”, który zburzył spokój Polski, i zapewnił, że USA solidaryzują się z Polską w obliczu tragedii. – Dopiero poznajemy szczegóły przerażającej masowej strzelaniny w Krakowie, dzikiego i morderczego ataku, który zburzył spokój Polski. Ameryka stoi u boku Polski w tej mrocznej godzinie, tak jak Polska stoi przy swoich ukochanych mieszkańcach Krakowa. Niech błogosławiona pamięć o tych, którzy dziś zginęli, ukoi żal tych, którzy ich opłakują.
– Pragnę złożyć szczere kondolencje naszym polskim braciom i siostrom w związku z morderczym atakiem w Krakowie. Węgry stoją po stronie narodu polskiego – napisał premier Węgier Péter Magyar.
– Śledzę wstrząsające wieści o tragicznej strzelaninie w centrum Krakowa. Moje myśli są ze wszystkimi ofiarami, ich rodzinami i bliskimi. Poszkodowanym życzę szybkiego powrotu do zdrowia. Wyrażam pełne wsparcie dla Polski oraz premiera Tuska w tym trudnym czasie – napisał premier Czech Andrej Babisz.
8 – 9 listopada obowiązuje żałoba narodowa, która w Krakowie została przedłużona do 11 listopada.
Memento mori czy uwertura?
Nie można zapobiec aktowi terroru. Zaplanowanemu, przygotowanemu przez zdeterminowanego terrorystę. Zamach terrorystyczny ma w sobie nieuchronność antycznej tragedii. Musi więc nastąpić. Gdzieś, kiedyś…
W sobotę tragedia dotknęła Krakowa. Polała się krew. Zginęli niewinni. Czy tak musiało być? Może, ale nikt przytomny tego nie zaakceptuje, bo mordowania ludzi nikt przytomny nie zaakceptuje. Nikt nie zna dziś, w sobotni wieczór, powodów, dla których młody mężczyzna, Polak, strzelał do rodaków. Czy to kara za beztroskę krakowskiego popołudnia? Czy może uwertura do czegoś, co ma nastąpić wkrótce i gdzie indziej? Kiedy i gdzie? A może to ponadczasowe łacińskie memento mori, przypominające ludziom, by pamiętali o śmierci. Sentencja znana w klauzurowych zakonach, bagatelizowana współcześnie.
Żyjemy w świecie, w którym zewnętrzni wrogowie założyli wspólnocie międzynarodowej unieruchamiającego nelsona, z którym jakoś da się żyć, ale to życie pod psem. Co gorsza, żyjemy w państwie, w którym Polak Polakowi wilkiem. Jeden z drugim okładają się do krwi sztachetami, łamiąc prawo, zwyczaje i elementarne nakazy społecznej zgody. Było więc tylko kwestią czasu, kiedy napompowani nienawiścią Polacy sięgną po słowa, które ranią; po noże i po karabiny, które zabijają. Kraków jest tego przykładem; kolejnym i zapewne nie ostatnim.
W środę odbędzie się w Warszawie Marsz Niepodległości, w którym pójdą przez stolicę Polacy skłóceni, nienawidzący się, podzieleni jak nigdy dotąd. Będą tysiące ludzi, race, hymny i atmosfera pełna tak gwałtownych emocji, że wystarczy iskra, by doszło do kolejnej tragedii.
Wtedy to, co stało się w Krakowie, uznamy za nieuniknioną uwerturę dramatu, któremu zapobiec się już nie dało, bo nie potrafiliśmy się ze sobą porozumieć.
Henryk Martenka
