Rekompensata za drzewka a podatek
W 2025 r. podczas realizacji inwestycji na sąsiedniej działce deweloper bez mojej zgody bezumownie przekroczył granicę mojej działki i wyrządził na niej szkody. W sierpniu 2025 r. zgłosiłem do dewelopera skargę dotyczącą wyrządzonych szkód na mojej działce, tj. bezumowne wejście na teren działki w celu wykonania ogrodzenia, nieuprawnione usunięcie niewielkich drzewek, zniszczenia krzewów wzdłuż ogrodzenia, a także składowanie żwiru przez kilka miesięcy. Na mocy podpisanego porozumienia deweloper wypłacił mi rekompensatę za wyrządzone szkody. W jednym z punktów porozumienia deweloper zapisał, że wypłata odszkodowania podlega przepisom ustawy z 26 lipca 1991 r. i zakwalifikował zdarzenie jako umowę o pomocy przy zbiorach i wystawił PIT-11, który otrzymałem pocztą na początku 2026 r. W poz. 99 wpisał „Zastępcze usunięcie usterek/Rekompensata/Odszkodowanie”. Na podstawie tego PIT-u Urząd Skarbowy naliczył mi podatek dochodowy. Nie zgadzam się z takim rozwiązaniem – nie zawierałem z deweloperem żadnej umowy o pomocy przy zbiorach i w porozumieniu nie ma mowy o żadnym wynagrodzeniu, tylko o wypłacie rekompensaty za wyrządzone szkody. W przeszłości miałem podobne zdarzenia na innej mojej działce i za każdym razem odszkodowanie z tytułu wyrządzonych szkód nie podlegało opodatkowaniu, co wynika z przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. art. 21 ust. 1 pkt 3g (zwolnienie z opodatkowania). Czy w tej sytuacji jestem zobowiązany zapłacić podatek, czy ubiegać się o korektę PIT- 37 wystawionego przez Urząd Skarbowy? – Bartłomiej Wolski
Akurat według przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy z 26 lipca 1991 r. O podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.), na który się Pan powołuje, otrzymane odszkodowanie podlega temu podatkowi. Zgodnie z jego treścią wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (…), z wyjątkiem odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Przykład: w wyroku z 11 września 2018 r. (sygn. II FSK 386/18) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że stosownie do postanowień art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g u.p.d.o.f. nie podlegają zwolnieniu odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe. Zatem jeśli nawet rekompensata mieściłaby się w katalogu odszkodowania lub zadośćuczynienia, której wysokość lub zasady ustalania wynikają z aktu (…), to jej zwolnienie jest wyłączone przepisem art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g u.p.d.o.f.
Otrzymane odszkodowanie będzie więc potraktowane jako przychód z innych źródeł (art. 20 ust. 1 ww. ustawy). Zawierając ugodę opisanej treści, powinien się Pan liczyć z tym, że uzyskane na jej podstawie odszkodowanie (rekompensata) będzie podlegało opodatkowaniu, a jeśli nie był Pan tego pewien, warto było skonsultować się z doradcą podatkowym lub prawnikiem i np. uwzględnić ten fakt w treści ugody.
Niedostatek darczyńcy
Od dwóch lat jestem na emeryturze, która jest niewysoka, a w związku z pogarszającym się stanem zdrowia moje wydatki rosną. Wcześniej, gdy pracowałem, stać mnie było na kupno drugiego, dwupokojowego mieszkania, które przed samym przejściem na emeryturę darowałem mojemu synowi – sam mieszkam teraz w kawalerce. Czy mogę teraz żądać od niego pomocy finansowej? W przypadku odmowy rozważam odwołanie darowizny. – Janusz Balcerzak
Zgodnie z treścią art. 897 Kodeksu cywilnego, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom (…). Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku, zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.
Zatem gdy po darowaniu synowi mieszkania popadł Pan nie z własnej winy w niedostatek (czyli uwzględniający Pana zdolności zarobkowe i sytuację majątkową brak środków wystarczających do utrzymania odpowiadającego usprawiedliwionym potrzebom), to syn, według własnego wyboru, ma obowiązek (w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia będącego skutkiem darowizny) albo dostarczyć brakujące Panu środki do utrzymania odpowiadającego Pana usprawiedliwionym potrzebom, albo zwrócić wartość wzbogacenia – nie jest jednak zobowiązany do zwrotu przedmiotu darowizny, czyli w tym wypadku mieszkania. Gdyby to nie wystarczyło do zaspokojenia Pana usprawiedliwionych potrzeb, może Pan dochodzić roszczeń alimentacyjnych na zasadach wskazanych w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Odwołanie darowizny może nastąpić tylko w razie rażącej niewdzięczności syna. Według art. 898 § 1 k.c. darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Zatem dopiero gdy syn – jako obdarowany – bezpodstawnie odmówi Panu pomocy (np. ma taką możliwość, ale odmawia), może Pan doprowadzić do odwołania darowizny, powołując się na jego rażącą niewdzięczność.
Nie zmusisz gminy do sprzedaży
W kamienicy jest kilka wyodrębnionych lokali mieszkalnych oraz jeden niewyodrębniony należący do gminy, który jest pusty. Lokal gminy oraz mój znajdują się na ostatniej kondygnacji. Gminny pustostan to jeden pokój (z łazienką i kuchnią na korytarzu), który zaraz po wojnie był częścią mojego obecnego mieszkania. Złożyłam w gminie wniosek, żebym mogła kupić ten lokal albo przejąć go od gminy w drodze zamiany (dałabym jej moje inne mieszkanie położone niedaleko – podobne, a nawet w lepszym stanie niż ten pustostan). Gmina nie jest zainteresowana. Czy mogę jakoś wymóc na gminie zgodę? – Agnieszka Woźniak
Obawiam się, że nie. Wprawdzie na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. O gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.) gmina może zbyć nieruchomość w drodze bezprzetargowej, jeżeli zbycie następuje w drodze zamiany lub jeżeli (pkt 6) przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości, ale w każdym przypadku gmina ma dowolność decydowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nieruchomości gminne są mieniem publicznym i to gmina tym mieniem gospodaruje oraz decyduje, czy i jakie nieruchomości przeznaczy np. do sprzedaży, w tym do sprzedaży bezprzetargowej. Do chwili kiedy nie znajdą się one w wykazie nieruchomości do zbycia, pozostają poza obrotem prawnym i są niedostępne dla osób ubiegających się o ich nabycie, a osoby te nie mogą się domagać ich sprzedaży w drodze bezprzetargowej, gdyż przeznaczenie nieruchomości do obrotu należy wyłącznie do właściciela (tak np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 18 czerwca 2008 r., sygn. II SA/Gd 125/08).
Przedawnienie wierzytelności a śmierć dłużnika
Mój dłużnik, któremu pożyczyłem sporą sumę, zmarł. Jego spadkobiercy do tej pory nie przeprowadzili postępowania o nabycie spadku po nim i nie poczuwają się do spłaty długu, który z końcem tego roku ulegnie przedawnieniu. Czy jeśli jako wierzyciel zmarłego złożę wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, to przerwę bieg terminu przedawnienia i po zakończeniu postępowania spadkowego będę mógł dochodzić spłaty od ustalonych w toku tego postępowania spadkobierców? – Dariusz Będkowski
Tak. W uchwale z 11 lutego 2026 r. (sygn. akt III CZP 27/25) Sąd Najwyższy orzekł, że złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela, jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia.