R E K L A M A
R E K L A M A

Patelnia śródziemnomorska. Danie, które przenosi na południe Europy

Nîmes, czyli Nim, ale po oksytańsku, w języku trubadurów, Nîmes, jest pełnym uroku i zabytków miastem na południu Francji. Niedużym. Ma około 150 tys. mieszkańców. Wspaniała katedra. Fontanna. Na północ od miasta płynie rzeka Gard, która malowniczymi jarami w białej skale obrośniętej zielenią sosen wpada do Rodanu, a swoje źródła bierze w Sewennach – górach, które przemierzał na ośliczce Robert Louis Stevenson. Nîmes to brama do Sewennów. Mnóstwo tutaj zabytków z czasów antycznych. A już najbardziej znane jest koloseum – największe po rzymskim. 

Fot. Piotr Jędzura/Reporter

I tam właśnie, nad koloseum, unosi się w czasie corridy zapach paelli. Powiadają, że to danie hiszpańskie. I coś w tym jest, ale nie do końca. Fakt. Pochodzi z Walencji. Jadano paellę od stuleci, także w Nîmes, ale tak naprawdę danie to pochodzi z Albufery, miasteczka nad laguną przyklejoną do Walencji. A zatem bierzemy ryż. Gruboziarnisty. Nie ten ciemny z Camargue. Z Francji. Dodajemy zieloną fasolkę, królika, kawałki wcześniej obsmażonego kurczaka. Niektórzy dodają i kaczkę, też pyszna – ja władowałbym w to i łychę gęsiego smalcu, bez cholesterolu. Nie ma niemiłego zapachu, a tego wielu się boi. Oliwa z oliwek. Rosołek z kury. Kilka świeżych gałązek oregano lub raczej samych liści. Także obdarte z łodyg rozmaryn i tymianek. Konieczna jest najdroższa przyprawa świata – szafran. To dzięki niej paella ma taki piękny kolor. Jeśli nie mamy szafranu, to kurkuma w dużej ilości swoje zrobi. W wersji „morskiej” mięso zastępują owoce morza. Fasolka i zielone warzywa – proszę precz. Jest jeszcze paella mixta, w której znajdziemy i mięso, i ryby, i owoce morza, ale także warzywa, w tym fasolkę i ryż. Skąd się paella wzięła? Część Hiszpanii zajmowana przez stulecia przez muzułmanów nazywana była Al-Andalus, a tam ryż zaczęto uprawiać już w X wieku. Mieszkańcy przygotowywali takie danie z mięsa i z owoców morza na wielkie święta religijne. I tak się zaczęła historia paelli. Według hiszpańskich historyków to danie jest symbolem przymierza kultury starożytnego Rzymu i świata arabskiego. A w dialekcie walenckim paella oznacza patelnię. To danie pełzało wzdłuż brzegu śródziemnomorskiego i zawędrowało do Nîmes. Nie bez kozery, bo ponoć paella pochodzi ze starofrancuskiego, gdzie nazywała… patelnię

Prawdziwe schody zaczynają się przy wyborze trunku do paelli. Bo w tym przypadku możliwości jest wiele. W tej klasycznej wersji – w skład której wchodzą kurczak, królik, kiełbaska chorizo (pikantna), zielony groszek, kalmary i owoce morza – nie ma łatwego rozwiązania. Może być rosé, bo ono natychmiast nasuwa się na myśl. A zatem wina znad Morza Śródziemnego. Coteaux du Languedoc, nieco landrynkowe w smaku, ale to akurat zgadza się z paellą. Może być już to z dalszych części południowego wschodu Cotes du RoussillonMinervois czy wręcz Saint-Chinian. Wszystkie mają obok mocno owocowego smaku także nieco cukierkowy słodkawy promień. Może być białe Minervois lub wspomniane wcześniej, ale w odcieniu różowym Cotes du Roussillon – wytrawne, o mocno owocowym bukiecie. Wreszcie czerwone. Z tego samego regionu, od templariuszy, czyli z Langwedocji w rejonie Sewennów, po krainę katarów, pełne niemal fioletu Corbieres i nieco łagodniejsze w barwie i w bukiecie Roussillon. Nie zapomnimy też o przepysznym, pełnym, owijającym się dookoła podniebienia szale utkanym z leśnych owoców Faugeres. Rzeczywiście, południowy wschód ma nie tylko co na talerz położyć, ale i co do kielicha nalać. 

2023-11-03

Marek Brzeziński


Wiadomości
Polityczna gra o kryptowaluty. W PiS coraz większy chaos
4bs
Bartłomiej Starosta w nowej KRS. „Mam poczucie wielkiego obowiązku”
Wojciech Biegański
Szymon i Władimir [FELIETON LISA]
Tomasz Lis
Społeczeństwo
Nie żyje Stanisława Celińska. Polska żegna wielką Artystkę
Andrzej Ryś
Więcej nadziei. Świat zmienia się na lepsze!
Zebrała: (KGB), Źródła: monitorlocalnews.com, goodgoodgood. co, bosbec.com, globalgoals. org, ourworldindata.org, PKO BP-raport, krasp.org.pl, https://stat.gov.pl
Skandalizująca Katarzyna Konieczka. Projektowała kostiumy dla Madonny i Jennifer Lopez
Tomasz Gawiński
Świat/Peryskop
Keir Starmer pod ścianą. Brytyjski premier walczy o polityczne przetrwanie
KK na podst.: BBC, The Telegraph, The Daily Mail, The Guardian, New York Times, CNN
Putin chce wymienić porwane ukraińskie dzieci na jeńców. Ukraina nie ustąpi
KK na podst.: Kyiv Post, Deutsche Welle, Kyiv Independent, BBC, Politico, Ukrinform, Ukrainska Pravda, PAP
Trump u Xi, czyli… Wielka gra mocarstw
Krzysztof Różycki
Lifestyle/Zdrowie
Koniec kultury czytania? Nowe średniowiecze zaczyna się od smartfonów
ANS na podst.: repubblica.it, lifestyle.everyeye.it
Dieta a płodność. To, co jesz, może zdecydować o dziecku
(KGB) na podst. Radio BBC, Nauka, Jessica Mudditt, 16 V 2026
Lekarze na celowniku. Rozmowa z PIOTREM ROSSUDOWSKIM
Krzysztof Różycki
Angorka - nie tylko dla dzieci...
Austria zamieni słupy energetyczne w gigantyczne zwierzęta
G.K. na podst. inform. prasowych
Książka kontra smartfon: kto wygrywa?
M.K. opr. na podst. www.focus.pl
Tajemnicze plansze odkryte w ruinach starożytnego miasta
Oz opr. na podst. www.tvp.info