Order Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu przyznał w 2023 roku ówczesny prezydent Andrzej Duda „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.
Decyzja prezydenta wymaga jeszcze podpisu premiera. Obowiązek kontrasygnaty nie dotyczy np. nadawania orderów i odznaczeń, Konstytucja RP nie wspomina jednak, by kontrasygnaty nie wymagało odbieranie orderów.
W sobotę 20 czerwca Wołodymyr Zełenski zamieścił w mediach społecznościowych wpis, w którym potwierdził odesłanie Orderu Orła Białego do Polski. „Jeśli uważa się, że ten szczególny symbol może pozostać u Katarzyny II, Benita Mussoliniego i Gerharda Schrödera, to my na Ukrainie nie będziemy z tym dyskutować” – napisał.
Karol Nawrocki, prezydent:
„Prezydent Rzeczypospolitej jest wielkim mistrzem Orderu Orła Białego i ma obowiązek stać na straży honoru tego najwyższego odznaczenia państwowego. Obowiązek ten spoczywa również na Kapitule Orderu Orła Białego. Dlatego wobec zgody prezydenta Wołodymyra Zełenskiego na nadanie jednej z jednostek sił zbrojnych Ukrainy nazwy Bohaterów UPA, po konsultacji z Kapitułą, podjąłem decyzję o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy”.
Donald Tusk, premier:
„Konflikt między Polską i Ukrainą cieszy Putina i szokuje naszych sojuszników. Zadaniem prezydentów Zełenskiego i Nawrockiego jest tonowanie emocji, a nie podsycanie napięcia. Linia frontu przebiega gdzie indziej”.
Przemysław Czarnek, Prawo i Sprawiedliwość:
„Bardzo dobra decyzja. Pamięć o zbrodni wołyńskiej nie może być pomijana ani relatywizowana. Polska ma prawo i obowiązek domagać się prawdy historycznej oraz godnego upamiętnienia ofiar. Relacje międzynarodowe nie mogą odbywać się kosztem własnej tożsamości i historii. Partnerstwo z Ukrainą ma sens wyłącznie wtedy, gdy opiera się na wzajemnym szacunku, a nie selektywnej pamięci!”.
Jacek Sasin, Prawo i Sprawiedliwość:
„Słuszna decyzja! Nie będzie najwyższego polskiego odznaczenia dla kogoś, kto gloryfikuje zbrodniarzy z UPA i depcze pamięć Ofiar Wołynia. Polska ma swoją godność – nigdy nie klęka”.
Sławomir Mentzen, Konfederacja:
„Brawo Panie Prezydencie! Szkoda, że tak późno;)”.
Kamila Gasiuk-Pihowicz, Koalicja Obywatelska:
„Nie miał odwagi jako prezydent odwiedzić Kijowa. Może teraz znajdzie odwagę i pojedzie po ten order?”.
Andrzej Szeptycki, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego:
„Tę decyzję interpretuję w kontekście spotkania pana premiera Tuska z prezydentem Zełenskim, spotkania, które pokazało, że mimo tego kryzysu nasze relacje są dla obu państw ważne, wspólnie szykujemy konferencję odbudowy Ukrainy w Gdańsku, która będzie w istotnym stopniu poświęcona temu, jak polskie firmy w tej odbudowie mają wziąć udział. Mam wrażenie, takie działanie to widzimy już nie pierwszy raz, że obóz prezydencki, a również opozycja starają się w polityce zagranicznej, w tych bardzo niestabilnych czasach, wkładać rządowi, mówiąc kolokwialnie, kij w szprychy. To nie jest dobre działanie”.
Artur Łącki, Koalicja Obywatelska:
„Pan Prezydent przez parę lat był prezesem Instytutu Pamięci Narodowej. A zachowuje się jak były prezes Instytutu Zemsty Narodowej. Lepiej zająłby się odrabianiem zaległości w nadawaniu Medali za Długoletnie Pożycie Małżeńskie, na które czeka już podobno 180 tys. par. Odbierając Order Orła Białego Zełenskiemu pokazał, że nie dorósł do sprawowanej funkcji”.
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, minister funduszy i polityki regionalnej:
„Jestem zdecydowaną przeciwniczką używania w ogóle naszego najwyższego przecież odznaczenia państwowego do takich sytuacji. Tak jak Nagrody Nobla nikt nie odbiera ze względu na szacunek, powagę tego odznaczenia, tak samo traktujmy z ogromną powagą nasze najwyższe odznaczenie; jeżeli jeden prezydent wręczył, to następny nie odbiera, bo to jest po prostu, to nie wygląda godnie”.
Andrzej Śliwka, poseł PiS:
„Jeżeli prezydent Zełenski lekceważy nas, nie traktuje nas poważnie, zachowuje się w sposób urągający dobrym relacjom polsko-ukraińskim, musi się spodziewać konkretnych działań ze strony władz Polski”.
Kyryło Budanow, szef Biura Prezydenta Ukrainy:
„Niestety, Prezydent Polski Karol Nawrocki uciekł się do nieprzyjaznego aktu wobec naszego narodu, pozbawiając Prezydenta Ukrainy wcześniej przyznanego mu Orderu Orła Białego. Bez wątpienia jest to prezent dla moskiewskiego agresora, który ten z pewnością wykorzysta przeciwko obu naszym krajom. Nasze narody mają długie wzajemne relacje i różne strony historii – zarówno heroiczne, jak i tragiczne. Jednak to powinno być powodem do głębokiego przemyślenia, a nie prymitywnych politycznych spekulacji. Ukraina nie wskazuje żadnemu innemu narodowi, jak ma uczyć swojej historii. Dlatego i my zastrzegamy sobie sprawiedliwe prawo do własnej narodowej pamięci i godności. Jestem przekonany, że ten gest Prezydenta Polski nie ma nic wspólnego ze sprawiedliwością czy czymś podobnym. Bo o jakiej sprawiedliwości może być mowa, jeśli Orderu Orła Białego nie odebrano na przykład włoskiemu faszystowskiemu dyktatorowi i poplecznikowi Hitlera – Benito Mussoliniemu? Ukraina bez wątpienia dokona oceny tego wydarzenia. Ale mimo wszystko będziemy dalej mocno stać na zasadach otwartego partnerstwa ze wszystkimi naszymi sojusznikami. Jednak partnerstwa opartego na zasadach wzajemnego szacunku. Ukraina będzie kontynuować walkę na przedniej linii obrony całej Europy, w tym Polski, płacąc najwyższą cenę. Ale jak każdy Ukrainiec, nie mogę pozostać z boku i po prostu obserwować, jak przeciwko naszym obywatelom bezpodstawnie i sztucznie nakręca się machina nienawiści. W związku z tym odmawiam przyjęcia Złotego Krzyża Oficerskiego Orderu »Zasługi dla Polski«, którym uhonorował mnie w zeszłym roku Prezydent Polski. Jestem pewien, że ukraińskie społeczeństwo – zarówno wojskowi, jak i cywile – odczuwa te same emocje i poprze ten krok. Chwała Ukrainie!”.
Kamil Dziubka, dziennikarz Onet.pl:
„Decyzja prezydenta ws. odebrania orderu Zełenskiemu potwierdza, że w pałacu siedzi duże dziecko. Niestety”.
Robert Biedroń, europoseł Lewicy:
„Nawrocki odebrał Order Orła Białego prezydentowi Ukrainy. Putin otwiera szampana”.