Amerykańska badaczka AI Timnit Gebru i pakistańska prawniczka Jalila Haider, a także organizacje Rural Women’s Assembly i Georgian Young Lawyers’ Association to laureaci wyróżnienia Right Livelihood Award 2026 nazywanego alternatywną Nagrodą Nobla. Jury wybierało spośród 200 kandydatur z 72 państw. Ideą, którą się kierowali było przekonanie, że zarówno rozwój społeczny, jak i technologiczny powinien służyć ludziom – bronić ich praw, wspierać społeczności, chronić demokrację i czynić świat sprawiedliwszym.
Timnit Gebru została doceniona za przeciwstawianie się koncentracji władzy w sektorze AI oraz rozwijaniu technologii opartej na sprawiedliwości i prawie ludzi do decydowania o własnej przyszłości.
Jalila Haider jest pierwszą prawniczką wśród żyjących w Pakistanie Hazarów. To społeczność mniejszościowa, która od dawna doświadcza przemocy i dyskryminacji. Kancelaria, w której pracuje pani Haider zapewnia pomoc prawną mniejszościom etnicznym i religijnym, uchodźcom oraz osobom transpłciowym. Prowadziła tysiące spraw, których nie chcieli się podjąć inni prawnicy w kraju.
Rural Women’s Assembly to ruch zrzeszający ponad 178 tys. drobnych rolniczek w 11 państwach południowej Afryki. Prowadzi szkoły agroekologii i pomaga kobietom walczyć m.in. o dostęp do ziemi i ochronę przed przemocą.
Georgian Young Lawyers’ Association (Gruzińskie Stowarzyszenie Młodych Prawników) od ponad 30 lat odgrywa ważną rolę w budowaniu demokratycznych instytucji oraz ochronie praw obywatelskich w tym kraju.
Right Livelihood Award została ustanowiona w 1980 roku przez szwedzko-niemieckiego filantropa Jakoba von Uexkulla. Zaproponował on Fundacji Noblowskiej utworzenie dwóch nowych kategorii poświęconych ochronie środowiska oraz problemom mieszkańców Globalnego Południa. Ponieważ jego pomysł nie spotkał się z akceptacją, stworzył niezależne wyróżnienie. Do tej pory otrzymało je 207 osób i organizacji z 82 państw. Nagroda to nie tylko prestiżowa statuetka, ale realne długofalowe wsparcie.