Lichwiarze, czyściciele kamienic i oszuści chętnie tę iluzję podtrzymują. Często sami odgrywają rolę pokrzywdzonych. Kobieta, która – by zmusić ciężko chorą osobę do wyprowadzki – odcięła jej prąd, ciepłą wodę, a w końcu w ogóle dostęp do wody, przedstawiała się jako ofiara. Twierdziła, że mieszkanie jest potrzebne wnukowi. Później wyszło na jaw, że w tym samym budynku ma jeszcze pięć lokali.
Ci, którzy doprowadzają ludzi do ruiny, lubią przypisywać swoim ofiarom wszystkie grzechy. Jakby bieda była karą za „złe życie”. Chodzi o jedno: odebrać im prawo do współczucia. To działa, bo – wbrew stereotypom – Polacy potrafią współczuć. Trzeba tylko przekierować to współczucie… na sprawców. Upokarzanie samotnych matek to już niemal rutyna. Agnieszka zajęła pustostan, bo nie wytrzymała w schronisku. Miała pięcioro dzieci. Urzędniczki zaczęły od pytania: „A gdzie są tatusiowie?”. Jakby było oczywiste, że musi ich być wielu. Ojciec był jeden – zmarł jeszcze w przytułku. Dla nich jednak bieda i wielodzietność oznaczały rozwiązłość. Dziś Agnieszka pracuje, ma mieszkanie, a jej córki studiują. Upokorzenia jednak nie zapomniała.
Co piąta rodzina w Polsce pożycza u lichwiarzy, żeby przetrwać. A mimo to wielu ludzi nie chce tego widzieć. Bo wtedy trzeba by przyznać, że sami stąpają po cienkim lodzie. Wystarczy choroba, utrata pracy, jedno oszustwo – i spada się na dno. Oszczędności? 83 proc. dorosłych coś ma, ale co trzecia osoba utrzyma się z tego najwyżej miesiąc. To właśnie ten strach każe nam piętnować biednych. Szukać ich winy. Bo łatwiej uwierzyć, że to ich wybór, niż przyznać, że jutro możemy być na ich miejscu.